१. परिचय र पहिचान
वडा नं. २६, ललितपुर महानगरपालिकाको वडा कार्यालय ढोकासी (Dhokasi) / सुनाकोठीमा अवस्थित छ। यो वडा ऐतिहासिक सुनाकोठी (Sunakothi) बस्ती, भृकुटी र बा Balkumari/भृकुटी देवीको धार्मिक स्थल तथा कृषि र साना कुटीर उद्योगको सम्भावना बोकेको साविक सुनाकोठी गाविसको भू-भाग हो।
पहिचान: ऐतिहासिक सुनाकोठी बस्ती · भृकुटी देवी र बालकुमारी मन्दिर · परम्परागत नेवारी संस्कृति र गुठी · कृषि तथा आधुनिक बस्तीको मिश्रण
२. ऐतिहासिक पृष्ठभूमि
- सुनाकोठी प्राचीन पाटन राज्यको दक्षिणी ऐतिहासिक बस्ती हो। लिच्छवि र मल्लकालीन इतिहाससँग जोडिएको यो क्षेत्र वि.सं. २०७३ मा ललितपुर उपमहानगरपालिका महानगरपालिका बन्दा वडा नं. २६ को रूपमा समावेश भएको हो।
३. भौगोलिक अवस्थिति
४. प्रशासनिक संरचना — संगठनात्मक स्वरूप
स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४ बमोजिम निर्वाचित वडा समितिको संरचना:
५. जनसांख्यिक तथ्याङ्क
राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार पुष्टि भएको तथ्याङ्क:
- कुल जनसंख्या: १०,६१८ जना
- क्षेत्रफल: २.३१ वर्ग कि.मि.
- जनघनत्व: ~४,५९६.५३ व्यक्ति/वर्ग कि.मि.
अनुमानित
- अनुमानित घरधुरी: ≈ २,६०० – २,८००
- लिङ्ग अनुपात: पुरुष ~४९.६%, महिला ~५०.४%
- उमेर समूह अनुसार: ०-१४ वर्ष ~२३%, १५-५९ वर्ष ~६५%, ६०+ वर्ष ~१२%
- साक्षरता दर: महानगर सन्दर्भ ८९.९९%
६. विश्व सम्पदा स्थल
स्पष्ट जानकारी: युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत पाटन दरबार क्षेत्र वडा नं. १६ मा पर्छ। वडा नं. २६ पुरातात्विक र नेवारी सांस्कृतिक सम्पदाले समृद्ध छ।
७. ऐतिहासिक तथा धार्मिक स्थलहरू
- बालकुमारी मन्दिर (Balkumari Temple): सुनाकोठीको प्रसिद्ध र ऐतिहासिक धार्मिक स्थल।
- भृकुटी देवी मन्दिर र स्थानीय पोखरीहरू: तान्त्रिक पूजाआजा हुने पुरातात्विक मन्दिर।
८. कला, हस्तकला तथा सांस्कृतिक पहिचान
परम्परागत नेवारी काष्ठकला, ढुङ्गेधारा निर्माण कला, र स्थानीय गुठी जात्रा संस्कृति।
९. शिक्षा
वडा नं. २६ (सुनाकोठी) भित्र रहेका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयहरूको विवरण:
क) सामुदायिक विद्यालयहरू
ख) संस्थागत / निजी विद्यालयहरू
१०. प्रमुख चाडपर्वहरू
- सुनाकोठी बालकुमारी जात्रा: मङ्सिर/कात्तिक महिनामा लाग्ने ऐतिहासिक बालकुमारी जात्रा।
- योमरी पुन्हि, गाईजात्रा तथा दशैँ-तिहार।
११. अर्थतन्त्र तथा बजेट
वडा नं. २६ को अर्थतन्त्र कृषि, साना व्यापार, काष्ठकला, र सेवा क्षेत्रमा आधारित छ।
ललितपुर महानगरपालिकाको बजेट अन्तर्गत क्षेत्रगत बाँडफाँड तथा प्राथमिकता:
- सम्पदा तथा मन्दिर संरक्षण: बालकुमारी मन्दिर परिसर तथा सुनाकोठीको ऐतिहासिक पोखरी पुनर्निर्माण
- पूर्वाधार विकास: ढोकासी-सुनाकोठी सडक स्तरोन्नति, ढल तथा भित्री बाटो ढलान
- कृषि तथा घरेलु उद्योग: कृषकहरूका लागि बीउ-विस्कुट सहयोग र घरेलु सीप प्रवर्द्धन
- शिक्षा र स्वास्थ्य: सामुदायिक विद्यालय सुधार र स्वास्थ्य चौकी सुदृढीकरण
मुख्य स्रोत तथा आधार (वडा नं. २६, ललितपुर महानगरपालिका)
- ललितपुर महानगरपालिका वडा नं. २६ कार्यालय (सुनाकोठी) द्वारा उपलब्ध गराइएको विवरण
- राष्ट्रिय जनगणना २०७८ आधिकारिक तथ्याङ्क (राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय / NSO)
- स्थानीय तह निर्वाचन २०७९ सम्बन्धी नतिजा विवरण (निर्वाचन आयोग)