Explore my articles on education, child psychology, parenting, social values, culture, motivation, and good governance. Through these writings, I share practical ideas, personal reflections, and perspectives on issues that influence students, families, schools, and society.
शिक्षाकर्मी, शैक्षिक प्रशासक, लेखक तथा पठन संस्कृति अभियन्ता
दीपकराज जोशी नेपालको विद्यालय तथा कलेज तहको शिक्षा क्षेत्रमा एक परिपक्व, दूरदर्शी, सिद्धान्तनिष्ठ र नतिजामुखी नेतृत्वकर्ताका रूपमा स्थापित हुनुहुन्छ । विगत दुई दशकभन्दा लामो समयदेखि शिक्षण, प्राज्ञिक व्यवस्थापन, र शैक्षिक प्रशासनको क्षेत्रमा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्दै आउनुभएको उहाँ गुणस्तरीय शिक्षा, अन्तर्राष्ट्रिय शैक्षिक समन्वय र व्यावहारिक शैक्षिक प्रशासनका संवाहक हुनुहुन्छ ।
१. वर्तमान पदहरू तथा संस्थागत आबद्धता
उहाँले बाल शिक्षा (Early Childhood Education) देखि उच्च माध्यमिक तहसम्मका विभिन्न प्रतिष्ठित शैक्षिक तथा सामाजिक संस्थाहरूमा नीतिगत एवं प्रशासनिक नेतृत्व प्रदान गर्दै आउनुभएको छ:
अध्यक्ष (Chairperson): जेबी एजुकेसन (JB Education ) तथा श्रीकुल विद्यालय, भैंसेपाटी । (शैक्षिक र सामाजिक विकासमा नीतिगत नेतृत्व)
प्रमुख (Head): क्रिएटिभ फाउन्डेसन (Creative Foundation) । (सिर्जनशील शिक्षक र विषयगत विज्ञहरूको सञ्जाल ‘CF Leaders’ को मार्गदर्शन र संयोजन)
प्रिन्सिपल: एभीएस स्कुल (AVS School), ग्वार्को, ललितपुर । (विद्यालयको चौतर्फी विकास र विद्यार्थी नेतृत्वको संचालन)
भाइस प्रिन्सिपल: ब्लुबर्ड सेकेन्डरी स्कुल/कलेज (Bluebird Secondary School/College), कुमारीपाटी, ललितपुर । (उच्च माध्यमिक शिक्षाको गुणस्तर अभिवृद्धि र व्यवस्थापन)
प्रिन्सिपल: आदर्श एकेडेमी प्रि-स्कुल, बोधिग्राम चोक । (प्रारम्भिक बाल्यकाल शिक्षाको पूर्वाधार र शिक्षण व्यवस्थापन)
२. प्रमुख शैक्षिक दर्शन, नवप्रवर्तन र योगदान
जोशी केवल परम्परागत र सैद्धान्तिक सिकाइमा मात्र सीमित नरही आधुनिक, नवप्रवर्तनकारी (Innovative) र जीवनोपयोगी शिक्षा प्रणालीको वकालत गर्नुहुन्छ । उहाँका मुख्य प्राज्ञिक योगदानहरू यस प्रकार छन्:
पठन संस्कृतिको प्रवर्द्धन (Reading Culture): बालबालिकामा पुस्तक पढ्ने बानीको विकास गर्न उहाँले विद्यालयहरूमा DEAR (Drop Everything And Read) जस्ता विशेष र संरचनात्मक साक्षरता कार्यक्रमहरू सफलतापूर्वक लागू गराउनुभएको छ । उहाँ विद्यार्थीको चौतर्फी विकासका लागि अतिरिक्त पठन संस्कृति अपरिहार्य ठान्नुहुन्छ ।
शिक्षक तथा विद्यार्थी नेतृत्व विकास: शिक्षकहरूको व्यावसायिक आचरण, कक्षाकोठा व्यवस्थापन र मर्यादित भाषाको प्रयोग सुनिश्चित गर्न उहाँले नियमित रूपमा शिक्षक अभिमुखीकरण (Teacher Orientation) तथा कार्यसम्पादन मूल्याङ्कनको नेतृत्व गर्नुहुन्छ । साथै, विद्यालयमा ‘हाउस सिस्टम’ (House System) मार्फत हेड ब्वाई, हेड गर्ल र हाउस क्याप्टेन जस्ता पदहरूको सिर्जना गरी विद्यार्थीहरूमा सानै उमेरदेखि नेतृत्व क्षमता र अनुशासनको विकास गराउन उहाँ सक्रिय हुनुहुन्छ ।
३. उल्लेखनीय प्रकाशन तथा वैचारिक लेखन
उहाँका केही चर्चित तथा उल्लेखनीय लेखहरू:
क) शैक्षिक तथा बाल मनोविज्ञान केन्द्रित लेखहरू:
एसईई (SEE) पछि कुन विषय छनोट गर्ने र कस्तो छान्ने?
सिकाइ प्रक्रियामा दण्ड सजाय किन?
कसरी हुर्काउने त बालबालिकालाई?
बालबालिकालाई न्याय गर्ने कि?
हामी अभिभावकले सिक्नै पर्ने हो कि?
बा-आमा बन्न सक्यौँ र?
ख) जीवन दर्शन, उत्प्रेरणा र सामाजिक सम्बन्ध:
सफलताका लागि सोच विचार
बन्न सकिन्छ खुसी
सम्बन्ध कि सम्पर्क?
आखिर दोषी को हो त?
युवाहरूलाई अपिल
को हुन् आमा-बुबाका सफल छोराछोरी?
ग) संस्कृति, सुशासन र समसामयिक राजनीति:
१६०० वर्ष पुरानो रातो मच्छेन्द्रनाथ जात्रा र ७५३ पालिकाले सिक्नुपर्ने पाठ
अहिलेको आवश्यकता: संस्कारी राजनीतिज्ञको
सकारात्मकताको प्रतीक दसैँ
नयाँ वर्षले हामीलाई स्वागत गर्ला त?
उहाँले शैक्षिक सामग्री लेखन, पुस्तक प्रकाशन र वैचारिक विमर्शमार्फत समाजलाई निरन्तर सूसुचित गर्दै आउनुभएको छ:
सञ्चार माध्यममा उपस्थिति: समसामयिक शैक्षिक मुद्दा, सामाजिक विषय र वैचारिक विमर्शहरूमा उहाँका लेखहरू नेपालका अग्रणी अनलाइन न्युज पोर्टलहरू जस्तै— newsofnepal, सेतोपाटी (Setopati), अनलाइनखबर (Onlinekhabar) र newsofnepal.com तथ्यपाटी (Tathyapati) मा नियमित रूपमा प्रकाशित हुँदै आएका छन् ।
४. अन्य प्राज्ञिक तथा कानुनी रुचिहरू
शिक्षा क्षेत्रका अतिरिक्त उहाँको बौद्धिक चासो र अध्ययनको दायरा निकै फराकिलो छ:
स्थानीय सुशासन: ललितपुर महानगरपालिकाको सार्वजनिक सेवा प्रवाह, स्थानीय सुशासन, वक्तृत्व कला र सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षणका विषयहरूमा पनि उहाँले अध्ययन र चासो राख्नुहुन्छ ।
५. मूल शैक्षिक दृष्टिकोण (Vision)
“प्रत्येक बालबालिकामा ज्ञानको प्यास जगाउनु, पठन संस्कृतिको बीउ रोप्नु र गुणस्तरीय शिक्षाको वातावरण सिर्जना गर्नु नै सच्चा शिक्षाकर्मीको कर्तव्य हो।” > — दीपकराज जोशी