एकीकृत वस्तुगत विवरण (Profile)
सम्पदा • संस्कृति • कृषि • हस्तकला • पर्यटन
प्रस्तुत सामग्रीमा मूल फाइलमा उल्लेखित तथ्य तथा अनुमानहरूलाई दृश्यात्मक रूपमा व्यवस्थित गरिएको छ। जनसङ्ख्या, मतदाता र साक्षरताका अंकहरू स्रोतमा दायराका रूपमा दिइएकाले चार्टमा पनि दायरा/अनुमान स्पष्ट राखिएको छ।
१. संक्षिप्त परिचय
२. जनसाङ्ख्यिक दृश्य
मूल फाइलमा उपलब्ध संख्यात्मक तथ्यहरूलाई तलका बार र लाइन चार्टमा प्रस्तुत गरिएको छ। यी तथ्यहरू अनुमान/दायराका रूपमा उल्लेख भएकाले निश्चित जनगणना परिणामका रूपमा व्याख्या नगर्नुहोस्।
३. इतिहास र विशिष्ट पहिचान
ऐतिहासिक पृष्ठभूम
- खोकेना क्षेत्रको इतिहास लिच्छवि र मल्लकालसम्म जोडिएको मानिन्छ। परम्परागत रूपमा यसलाई जितापुर पनि भनिन्थ्यो। मन्दिर, पाटी, पौवा, सत्तल र हिटीहरूले यसको ऐतिहासिक स्वरूप देखाउँछन्।
तोरीको तेल र कोल
- काठका ठूला कोलबाट परम्परागत विधिले निकालिने खोकेनाको तोरीको तेल वडाको प्रमुख आर्थिक तथा सांस्कृतिक पहिचान हो।
सिकाली संस्कृति
- दसैँको सट्टा सिकाली जात्रा, मुखौटा नृत्य र स्थानीय मौलिक पर्वहरूले वडाको विशिष्ट सांस्कृतिक परिचय बनाएका छन्।
हस्तकला
- मूर्ति, धातुका सामान तथा तामा–पित्तलका भाँडाकुँडा बनाउने सीपका कारण वडा लघु हस्तकला केन्द्रका रूपमा चिनिन्छ।
४. संस्था र सेवा
शैक्षिक संस्था
- नमुना उच्च मावि
- श्री बालकुमारी माध्यमिक विद्यालय
- नेपाल बाल उच्च मावि
- जिङ बोर्डिङ स्कुल
स्वास्थ्य सेवा
- सामुदायिक स्वास्थ्य केन्द्र
- वडा स्वास्थ्य क्लिनिक
- सहरी स्वास्थ्य केन्द्र
- विशेष उपचारका लागि पाटन/भैंसेपाटी क्षेत्रका अस्पताल
सहकारी तथा समुदाय
- योगदान उपभोक्ता सहकारी
- ललितपुर बचत तथा ऋण सहकारी संस्था
- महिला समूह, गुठी, युवा क्लब
- हस्तकला विकास केन्द्र र खोकेना आइटी हब
५. सम्पदा र पर्यटन
- रुद्रायणी मन्दिर, लक्ष्मीनारायण मन्दिर, गणेश मन्दिर र वैष्णवी मन्दिर।
- सिकाली चौर, दे पुखु र बाख्रा समात्ने जात्रा।
- परम्परागत गल्ली, इँट्टाका घर, पाटी–पौवा र ढुङ्गेधारा।
- परम्परागत तेल मिल/कोल, कृषि दृश्य र नजिकका सांस्कृतिक गन्तव्य।
६. मुख्य समस्या र प्राथमिकता
७. निष्कर्ष
वडा नं. २१ सम्पदा, स्थानीय सीप, कृषि र आधुनिक सहरी सेवाको संगम हो। पूर्वाधार सुधारसँगै तोरीको तेल, हस्तकला, जात्रा, वास्तुकला र पर्यटनलाई संरक्षण–आधारित आर्थिक अवसरमा रूपान्तरण गर्न सकेमा यो वडा ललितपुरकै नमुना सांस्कृतिक तथा सहरी–ग्रामीण केन्द्र बन्न सक्छ।
मुख्य स्रोत तथा आधार
- ललितपुर महानगरपालिका वडा नं. २१ कार्यालयद्वारा उपलब्ध गराइएको आधिकारिक विवरण
- २०८२ को निर्वाचनसम्बन्धी वडा नं. २१ मतदाता/मतदान केन्द्र विवरण
- वडा नं. २१ को सामाजिक, भौगोलिक तथा शहरी विकाससम्बन्धी अध्ययन तथा ललितपुर महानगरपालिकाको अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदा सम्बन्धी सामग्री
- २०७८ राष्ट्रिय जनगणना — वडा नं. २१ (साविक वडा नं. २२, ललितपुर उपमहानगरपालिका)