१. परिचय र पहिचान
वडा नं. २७, ललितपुर महानगरपालिकाको वडा कार्यालय प्याङ्गगाउँ (Pyanggaon) / सुनाकोठी पूर्वी भेगमा अवस्थित छ। यो वडा परम्परागत “प्याङ्ग” (बाँसको ऐतिहासिक नाप्ने भाँडो – Pyang) बनाउने मौलिक शिल्पकार नेवार समुदायको ऐतिहासिक थलो हो।
पहिचान: प्याङ्गगाउँ हेरिटेज बस्ती · परम्परागत बाँसका भाडा (प्याङ्ग) निर्माणको ऐतिहासिक केन्द्र · सघन नेवारी संस्कृति र गुठी · कृषि र मनोरम वातावरण
२. ऐतिहासिक पृष्ठभूमि
प्याङ्गगाउँ काठमाडौँ उपत्यकाकै अद्वितीय सांस्कृतिक बनावट भएको गाउँ हो, जहाँ पुस्तौंदेखि बाँसबाट चामल/अन्न नाप्ने प्राचीन भाँडो (माटो र बाँसको प्याङ्ग) बनाउने गरिन्थ्यो। साविक सुनाकोठी गाविसको पूर्वी भागलाई समायोजन गरी वडा नं. २७ बनाइएको हो।
३. भौगोलिक अवस्थिति
४. प्रशासनिक संरचना — संगठनात्मक स्वरूप
स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४ बमोजिम निर्वाचित वडा समितिको संरचना:
५. जनसांख्यिक तथ्याङ्क
राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार पुष्टि भएको तथ्याङ्क:
- कुल जनसंख्या: ५,८२४ जना
- क्षेत्रफल: १.४२ वर्ग कि.मि.
- जनघनत्व: ~४,१०१.४१ व्यक्ति/वर्ग कि.मि.
अनुमानित
- अनुमानित घरधुरी: ≈ १,४०० – १,५५०
- लिङ्ग अनुपात: पुरुष ~४९.४%, महिला ~५०.६%
- उमेर समूह अनुसार: ०-१४ वर्ष ~२२%, १५-५Queue६४%, ६०+ वर्ष ~१४%
- साक्षरता दर: महानगर सन्दर्भ ८९.९९%
६. विश्व सम्पदा स्थल
स्पष्ट जानकारी: युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत पाटन दरबार क्षेत्र वडा नं. १६ मा पर्छ। तर प्याङ्गगाउँ आफैंमा एउटा अद्वितीय सांस्कृतिक र मौलिक सम्पदा गाउँ हो।
७. ऐतिहासिक तथा धार्मिक स्थलहरू
- प्याङ्गगाउँ गणेश मन्दिर र सिद्धेश्वर महादेव मन्दिर: स्थानीय आस्थाका प्रमुख देवस्थलहरू।
- ऐतिहासिक चैत्य तथा देगुगुठी घरहरू: परम्परागत नेवारी वास्तुकलाका संरचनाहरू।
८. कला, हस्तकला तथा सांस्कृतिक पहिचान
ऐतिहासिक प्याङ्ग (बाँसको भाँडो) बुन्ने कला यस वडाको मुख्य राष्ट्रिय पहिचान हो।
९. शिक्षा
वडा नं. २७ (प्याङ्गगाउँ) भित्र रहेका सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयहरूको विवरण:
क) सामुदायिक विद्यालयहरू
ख) संस्थागत / निजी विद्यालयहरू
१०. प्रमुख चाडपर्वहरू
- प्याङ्गगाउँ गणेश जात्रा: स्थानीय स्तरमा मनाइने मुख्य पर्व।
- योमरी पुन्हि, गाईजात्रा, र स्थानीय गुठी पूजाआजाहरू।
११. अर्थतन्त्र तथा बजेट
वडा नं. २७ को अर्थतन्त्र कृषि, हस्तकला (प्याङ्ग र बाँसका सामग्री), साना व्यापार, र श्रम आयमा आधारित छ।
ललितपुर महानगरपालिकाको बजेट अन्तर्गत क्षेत्रगत बाँडफाँड तथा प्राथमिकता:
- मौलिक कला संरक्षण: लोपोन्मुख प्याङ्ग निर्माण कलाको प्रवर्द्धन तथा तालिम बजेट
- पूर्वाधार विकास: भित्री सडक ढलान, परम्परागत ढुङ्गेछाप बाटो र ढल व्यवस्थापन
- कृषि प्रवर्द्धन: प्राङ्गारिक खेती र कृषक सहयोग कार्यक्रम
मुख्य स्रोत तथा आधार (वडा नं. २७, ललितपुर महानगरपालिका)
- ललितपुर महानगरपालिका वडा नं. २७ कार्यालय (प्याङ्गगाउँ) द्वारा उपलब्ध गराइएको विवरण
- राष्ट्रिय जनगणना २०७८ आधिकारिक तथ्याङ्क (राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय / NSO)
- स्थानीय तह निर्वाचन २०७९ सम्बन्धी नतिजा विवरण (निर्वाचन आयोग)